Sao Lưu Bộ Nhớ eMMC Armbian: Bảo Vệ Dữ Liệu Hệ Thống

Việc sao lưu bộ nhớ eMMC trên các thiết bị chạy Armbian là một bước quan trọng để bảo vệ dữ liệu và cấu hình hệ thống của bạn. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách tạo một bản sao lưu (backup) hoàn chỉnh của hệ thống Armbian đang chạy trên bộ nhớ eMMC nội bộ, đảm bảo bạn có thể dễ dàng phục hồi khi cần thiết, đặc biệt hữu ích cho các thiết bị như Orange Pi.

Lưu ý quan trọng trước khi bắt đầu

Trước khi tiến hành, hãy đọc kỹ các lưu ý sau để đảm bảo quá trình sao lưu diễn ra suôn sẻ và chính xác:

Tính tổng quát: Quy trình này áp dụng cho mọi hệ thống Linux nhúng (ví dụ: Debian, Ubuntu) được cài đặt trên eMMC, không riêng gì Armbian.
Hệ thống eMMC không hoạt động: Để tạo bản sao lưu chính xác, hệ thống trên eMMC không được phép hoạt động. Bạn cần khởi động thiết bị từ một thẻ nhớ SD chứa một bản Armbian (hoặc hệ điều hành Linux khác) để có quyền truy cập vào eMMC mà không làm nó bị khóa bởi hệ thống đang chạy.
Kích thước file sao lưu: Ảnh đĩa sẽ được nén bằng 7zip. Tuy nhiên, nếu bộ nhớ eMMC của bạn đã được mở rộng hoàn toàn và gần như đầy (ví dụ: eMMC 16GB), file nén 7zip vẫn có thể có kích thước rất lớn (gần 16GB) do không có không gian trống để nén hiệu quả.
Dung lượng lưu trữ: Khuyến nghị sử dụng thẻ nhớ SD hoặc USB có dung lượng từ 32GB trở lên (đặc biệt nếu eMMC là 16GB) để đảm bảo có đủ không gian lưu trữ cho file backup.
Vị trí lưu trữ: Bạn có thể lưu file backup trực tiếp lên thẻ SD đang dùng để khởi động hoặc kết nối một USB ngoài có dung lượng phù hợp và lưu file backup vào đó.

Các bước thực hiện sao lưu eMMC

Hãy làm theo các bước dưới đây để tạo bản sao lưu eMMC của bạn:

Chuẩn bị thẻ nhớ SD:
- Tải xuống một phiên bản Armbian Server (hoặc bất kỳ bản phân phối Linux nhúng nào) và ghi (flash) nó vào một thẻ nhớ SD.
- Đảm bảo thẻ SD có thể khởi động được và hoạt động ổn định.
Khởi động thiết bị:
- Cắm thẻ SD đã chuẩn bị vào thiết bị (ví dụ: Orange Pi).
- Khởi động thiết bị từ thẻ SD.
- Hoàn tất quá trình khởi tạo ban đầu của Armbian (tạo tài khoản người dùng, đặt mật khẩu nếu được yêu cầu).
Đăng nhập quyền Super-User:
- Mở Terminal và đăng nhập với quyền root để thực hiện các lệnh quản trị:
```
sudo su
```
Cài đặt công cụ nén 7zip:
- Cài đặt gói p7zip để nén file ảnh đĩa hiệu quả:
```
apt-get install p7zip
```
Xác định thiết bị eMMC:
- Đây là bước cực kỳ quan trọng để đảm bảo bạn sao lưu đúng thiết bị. Thông thường, eMMC sẽ được nhận diện là /dev/mmcblk1, trong khi thẻ SD bạn đang khởi động sẽ là /dev/mmcblk0.
- Sử dụng các lệnh sau để xác nhận tên thiết bị eMMC của bạn:
```
lsblk
cat /proc/partitions
```
- Tìm kiếm thiết bị có dung lượng tương ứng với eMMC của bạn (ví dụ: 8GB, 16GB) và ghi nhớ tên của nó (ví dụ: mmcblk1).
Tạo ảnh sao lưu eMMC đã nén:
- Sử dụng lệnh dd để đọc toàn bộ nội dung của eMMC và chuyển hướng (pipe) nó qua 7zr để nén ngay lập tức. Thay thế /dev/mmcblk1 bằng tên thiết bị eMMC bạn đã xác định ở bước 5.
```
dd if=/dev/mmcblk1 bs=10M | 7zr a -bd -t7z -m0=lzma -mx=9 -mfb=64 -md=32m -ms=on -si emmc.img.7z
```
- Giải thích lệnh:
  - dd if=/dev/mmcblk1 bs=10M: Đọc dữ liệu từ thiết bị eMMC (if=/dev/mmcblk1) với kích thước khối 10MB (bs=10M) để tối ưu tốc độ.
  - |: Chuyển hướng đầu ra của dd làm đầu vào cho 7zr.
  - 7zr a -bd -t7z -m0=lzma -mx=9 -mfb=64 -md=32m -ms=on -si emmc.img.7z: Nén dữ liệu thành file 7zip (-t7z) với thuật toán LZMA (-m0=lzma), mức độ nén cao nhất (-mx=9), và các tùy chọn nén nâng cao khác. -si chỉ định đầu vào từ stdin (đầu ra của dd), và emmc.img.7z là tên file đầu ra.
Chờ quá trình hoàn tất:
- Quá trình này có thể mất khá nhiều thời gian (vài chục phút đến vài giờ) tùy thuộc vào dung lượng eMMC và tốc độ đọc/ghi của thiết bị.
- Lưu ý: Sẽ không có thông báo hiển thị trên terminal cho đến khi toàn bộ quá trình nén hoàn tất. Hãy kiên nhẫn chờ đợi.

Sau khi quá trình hoàn tất, bạn sẽ tìm thấy file ảnh sao lưu nén có tên emmc.img.7z trong thư mục hiện hành của terminal. Hãy sao chép file này sang một nơi an toàn để sử dụng cho việc phục hồi hệ thống sau này.